Midden-Oosten lesuur.

….
Zeer leerzaam en lang artikel over het Midden Oosten. Je voelt je nadien -een beetje snel- een soort Middden-Oosten deskundige. Een must read artikel.

Door Robert Broncel.

Naarmate we meer en meer op de feiten van de financiële (systeem)crisis worden gedrukt is er buiten “onze periferie” ook meer gaande dan uit de pers valt op te maken. Uiteraard nemen we kennis van de dominorevolutie in Noord-Afrika en naties als Yemen aan de Golf van Aden en Bahrein aan de Perzische Golf. Uiteraard volgen we de “spannende” tv beelden maar beseffen we wel dat het vinden van een nieuwe geopolitieke balans voor de deur staat?

Voor de beurs is het vooralsnog business as usual. Logisch omdat de economieën in het Midden-Oosten geen directe impact hebben op de onze. Vanuit het Westen is evenmin een adequaat antwoord of inmenging te verwachten tenzij het direct om de olie gaat. Tot dus ver kon worden volstaan met het in stand houden van een aantal corrupte regimes in de M-O regio middels veel geld en wapens als garantie voor de politieke rust. In landen als Irak en Afghanistan ging dat niet op en moest de botte bijl erin. Intussen wint de vrees voor een politiek vacuüm in het Midden-Oosten met Iran als belangrijkste tegenspeler.

Angst voor islamitisch extremisme
Osama bin Laden – het voormalige V.S. “vriendje” ten tijde van de Russische bezetting in Afghanistan – zorgt nog steeds voor de “achtergrondmuziek”. Na al bijna 10 jaar het predicaat van most wanted person is hij nog steeds niet gevonden. Wel blijkt hij het Westen nog in gijzeling te kunnen houden, getuige de afgaande alarmbellen in het V.K. en de V.S. Hoe heeft het ooit zover kunnen komen? Eenvoudig vanwege gebrek aan reële betrokkenheid, eigen belang als gevolg waarvan een daadwerkelijke verbetering van de economische betrekkingen met de landen in het Midden-Oosten is uitgebleven. Het verlenen van financiële gedoogsteun aan de in het algemeen repressieve, dictatoriale en kleptocratische regimes zou ons wel eens duur kunnen komen te staan. Met de ook in deze regio doorgedrongen social media hou je de man in de straat niet langer met een lolly zoet. Daar wenst men begrijpelijkerwijs nu ook een piece of the cake!
Zaad der historie
Voor een goed begrip is het dienstig verder terug te kijken in de geschiedenis. Het christelijke Europa had zich al sinds vele eeuwen (kruistochten) gedistantieerd van de bakermat van haar beschaving. Vervolgens leidt culturele verwijdering op termijn dikwijls tot onverschilligheid en in tijden van spanning over en weer tot politieke en militaire inschattingsfouten. Met olie als drijfveer was per definitie de kiem voor destabiliteit en animositeit gelegd. Hieraan werd door westerse politieke leiders helaas te weinig aandacht besteed.
Als underdog van het Westen vond de islam een willige voedingsbodem in het Midden- en Verre Oosten alsmede in Afrika en is uitgegroeid tot een omvangrijke viriele religie/ideologie met een “leger” van een dikke half miljard gedreven moslims van de Filippijnen tot Marokko.
Een Marshall Plan voor het Midden-Oosten destijds zou misschien een nieuwe brug hebben kunnen slaan tussen de beide (religieuze) culturen. Aangezien de meeste Arabische landen ten tijde van WO II de Duitsers als Jodenhaters c.q. bevrijders zagen, zat dat er niet in. Bovendien was er veel te weinig sprake van een coherente samenhang in die regio na het uiteenvallen van het Ottomaanse Rijk. Na WO II gooide de factor “Israël” de deur in wezen op slot.
De V.S. wisten al snel met veel geld hun oliebelangen veilig te stellen in landen als Saudi-Arabië en Iran dat toen nog Perzië heette. De Britten deden dat met een minder gelukkige hand in Irak eindigend met een militaire staatsgreep in 1958 en alle gevolgen van dien. Pakistan bestond toen nog niet en maakte deel uit van het Britse Voor-Indië onder leiding van “onderkoning” Lord Mountbatten.

Het Westen had na WO II slechts één oogmerk: rust in de olietent en liet zich niet in met de interne verhoudingen. Het Westen werd na de oorlog steeds rijker en dat gold ook voor de Arabische oliebaronnen maar niet hun arme (shiïtische) sloebers. Een eerste “schot voor de boeg” deed zich voor ten tijde van de Yom Kipuroorlog in 1973 met de afkondiging van de olieboycot door de OPEC. Hun olie bleef niettemin een economische hoofdrol spelen in onze vooruitgang zoals dat ook de Chinese arbeider geldt die met zijn lage koopkracht de onze financiert.
Vraagtekens
Naarmate de westerse invloed op het wereldpodium financieel/economisch tanende wordt, zal dat in de rest van de wereld niet onopgemerkt blijven. Hierop hintte Ahmadinejad reeds tijdens een meeting van de Islamic Conference in november 2009 in Istanbul, waarbij 57 Moslimlanden zijn aangesloten “ter bevordering van religieuze solidariteit in economische en andere aangelegenheden”. Hier gaf hij in meerdere toonaarden voeding aan de historische onlustgevoelens jegens het “verderfelijke” Westen. Ook kwam de financiële crisis aan de orde die hij toeschreef aan woeker (een manier om zonder te werken kapitaal te vergaren) dat verweven is in het kapitalistische systeem. Woeker is volgens de koran onethisch en onverenigbaar met de leer van Allah. Zo opereren islamitische banken niet met rente als bron van inkomsten maar op basis van winstdeling.
Intussen beginnen de echo’s ons voorbij te razen. Daarbij rijzen er vragen m.b.t. de nauwe banden van de Moslim Broederschap met Iran. En blijft de vrede met Israël bewaard? Was Hosni Mubarak’s voorganger Anwar Sadat als vredesluiter met Israël niet om deze reden vermoord? Wat gaat er in de andere Arabische landen met de grote shiïtische minderheid gebeuren die tot dus ver ook sociaal de mindere is? Het zijn juist deze minderheden die er dubbel genoeg van hebben.
Soennitische/shiïtische controverse
Naast de diaspora tussen het christendom en de islam is er sprake van een nog fanatieker schisma tussen Soennieten met Mekka als centrum en de Shiïten met Teheran als hoofdzetel. Het is niet ondenkbaar dat de tweede tweestrijd nog eerder zal ontbranden dan de eerste.

Sinds vele eeuwen vormen de Shia’s de onderklasse van de Soenni’s. Zo is het ondenkbaar dat een Shiïet tot dusver zitting kan nemen in een openbaar Soennibestuur of zou kunnen
huwen met een Soenniet. Vooral in de ogen van het orthodoxe Wahabisme in Saudi-Arabië doe je als Shiïet beslist niet mee.

Bovenstaand kaartje gecentreerd rond de oliebelangen in het Midden-Oosten – intussen al aangeduid als “the Muddle East” – schetst de soenni/shia getalsverhoudingen.
De sociale ongelijkheid dateert al van het jaar 629 toen Mohammed werd vergiftigd tijdens een “dinertje” met waarschijnlijk een varken aan het spit. Na Mohammed’s dood ontstond er onenigheid over wie hem moest opvolgen en die strijd is in feite nog steeds niet beslist. Na de omwenteling in 1979 doet Iran steeds meer van zich spreken. Vooral nu het haar nucleaire ambities niet onder stoelen of banken steekt en daarmee hoopt haar suprematie in dat gebied te kunnen vestigen. Israël wordt daarbij afgeschilderd als ‘the enemy of humanity and on the way to annihilation’ (vernietiging) en geldt als nog verfoeilijker dan de Soenni’s.

Twijfelachtig lijkt dat Israël met een kernbom van de kaart zal worden geveegd want daarmee veeg je gelijk de shiïtische kompanen van Iran in de directe omgeving zoals Hamas, Hezbolla in Libanon en Syrië van de mat. Deze heeft Iran juist hard nodig. Neen, de grootste vrees ligt bij de Soenni’s in Saudi-Arabië om het eerste slachtoffer van Iran’s plannen te worden.

Nog even teruggaande in het verleden mogen we niet vergeten dat Saddam Hussein in zijn oorlog in de ’80-er jaren tegen Iran de meeste steun ontving van Saudi-Arabië. Dit ligt in Iran nog vers in het geheugen. Intussen borrelt het ook in andere landen als Kuweit met een slordige 700.000 Shiïten, de Emiraten met ca. twee miljoen Shiïten, Yemen met tien miljoen shiïten, elf miljoen in Turkije en meer dan 45 miljoen in (Zuid-)Irak, Pakistan en Afghanistan.

Heimwee naar het verleden
In dezelfde speech refereerde Ahmadinejad aan het eens grote en machtige Perzische Rijk en aan één der dynastieën – de Achaemeniden – waaraan zijn naam verwant schijnt te zijn. De Perzen waren in die tijd zo’n beetje de enigen die de Romeinen wisten te weerstaan. De strategisch geografische belangen golden destijds veeleer het landterritorium dan het omliggende water – de Perzische Golf en de relatief nauwe Straat van Hormuz waarlangs thans 40% van de Arabische olie en 25% van ’s werelds olietransporten loopt.

De rol van de V.S.
De V.S. staan er om bekend dikwijls op het verkeerde paard te wedden als het om de bescherming van hun eigen strategische belangen gaat. Repressie, censuur, sociale ongelijkheid, corruptie, werkloosheid, armoede noch freedom and democracy spelen dan nauwelijks een rol. Zo worden tot op de dag van vandaag miljarden dollars besteed aan de regimes in Egypte en Jordanië (die met de Amerikaanse voorpost Israël vrede hebben gesloten), voorts een verziekt Saudisch oliebewind of om een tot op het bot verrot regime in Pakistan in het zadel te houden. Voor de Egyptische bevolking waren de gevonden Amerikaanse brisant- en traangasgranaten op het Midan Tahrirplein met “made in USA” in ieder geval voldoende aanwijzing van die rol.
In hetzelfde kader heeft het Pentagon het budget (bijna de helft van het Amerikaanse tekort gaat op aan defensie!) voor Yemen verdrievoudigd. Volgens inlichtingendiensten gaat er vanuit Yemen de meeste terroristische dreiging uit. Vervelende bijkomstigheid is dat het land met Somalië de Golf van Aden deelt, samen wel de baarmoeder van Al Qaeda genoemd.
Zo exploiteert deze “muskiet in onze pels” ook de armoede en uitzichtloosheid in deze landen als voedingsbodem voor de talrijke en steeds succesvollere piraterijen binnen een steeds groeiende actieradius in de Indische Oceaan.
De gevoelde wurggreep in Iran
Door de Amerikaanse aanwezigheid in landen als Saudi-Arabië, Yemen, de Emiraten, Kuweit, Bahrein (stationering van de Amerikaanse 5e vloot), Irak (dat stilletjes aan meer en meer onder Iraanse controle komt) en Afghanistan voelt Iran zich omsingeld en wenst zich uit deze wurggreep te ontworstelen. Gegeven de huidige boycot op Iran waardoor het land slechts met mondjesmaat aan reserveonderdelen en geraffineerde olieproducten kan komen (Iran beschikt niet over eigen raffinaderijen) zal dit land er alles aan gelegen zijn over kernenergie en een eigen kernwapen te bezitten. Dat dient een tweeledig doel: de shiïten in de soennitische staten hun gevoel van eigenwaarde terug te geven en hen daarmee tevens aan te zetten tot onrustpleging met een mogelijke machtsomwenteling tot gevolg. Daarmee staat ook de confrontatie met het Westen op scherp. Dit is de ironie van de arrogantie van Ahmadinejad.
Sancties tegen Iran
De westerse sancties tegen Iran zetten extra druk op de oorlogsketel. Zo goed en kwaad als dat gaat zorgt de shiïtische omgeving voor de bevoorrading. Daarover hoor je weinig maar ook deze sancties zetten de relatie met het Westen op scherp. Soortgelijke sancties in 1941 gericht op Japan vormden de (door de V.S. gezochte) aanleiding tot de aanval op Pearl Harbor. In deze context zou het Obama niet slecht uitkomen een nieuw front te openen. Afgezien van het feit dat de Amerikaanse bevolking zich doorgaans in een oorlog achter de president schaart, zou dat de Soennieten (lees Saudi-Arabië) noch Israël slecht uitkomen. Israël beschouwt de tocht van twee Iraanse oorlogsbodems richting Syrië als een regelrechte provocatie. Wat hebben die daar te zoeken? Veel! Deze dienen als waarschuwing en vermoedelijk om de bevoorrading onder de Turkse kust via Aleppo in Syrië naar Iran veilig te stellen. Iran voelt zich daarbij gesteund door de draai van de Turkse regering richting Iran waarmee de geopolitieke balans naar het Oosten dreigt te verschuiven. De Turkse “vrijage” met Europa lijkt voorbij.
Wapenwedloop
Waar de Amerikanen de Soennieten steunen doet “Ahma” dat via een uitgebreid shiïtisch netwerk in de regio. Om een idee te hebben ontvangt alleen Hezbollah al meer dan een miljard dollar ’s jaars! De vraag is zelfs of een kernwapen wel nodig is om een shiïtische omwenteling in de thans nog door Soennieten beheerste staten te bewerkstelligen. In dat geval kan zelfs de OPEC “over boord”. Het zal geen bevreemding wekken dat de gehele Soennitische regio achter de schermen in rep en roer is. Stilletjes aan worden miljarden oliedollars omgezet in Amerikaanse F-16’s, patriot- en kruisraketten. Dit geheel wordt ondersteund met het overbrengen van nog eens extra 20.000 man aan Amerikaanse troepen.
Dit alles ten bijdrage aan de opbouw van de Carrier Strike Group 10 in de Perzische Golf onder aanvoering van het USS Harry Truman vliegdekschip aangevuld met diverse Amerikaanse en Israëlische (onderzeese) oorlogsbodems voorzien van de laatste uitvoering aan (kruis)raketsystemen en aangevuld met Britse en Franse militaire steun. Een en ander heeft Ayatolla Mesbah Yazdi van het geheime genootschap van Hoijatieh, verantwoordelijk voor de initiële fraudulente verkiezing van Ahmadinejad, aangezet tot de oproep het heidense kapitalisme vanuit alle hoeken en gaten te vernietigen. Een pre-emptive aanval op Iran zou aan deze oproep des te meer gehoor kunnen geven. Israël heeft intussen een slordige 200 kernkoppen in paraatheid gebracht.
Saudi’s op de wip
Hoe groot de angst in Saudi-Arabië ter zake van een shiïtische omwenteling in de omgeving is, moge blijken uit het feit dat de Saudische koning onmiddellijk bereid was de steun van de V.S. aan Egypte over de te nemen mocht Obama deze wensen in te trekken.
Na Tunesië, Egypte, Algerije, Libië en Yemen is Saudi-Arabië bij uitstek de zwakste schakel gezien het archaïsch autocratische bestuur alsmede de snel opkomende en slecht betaalde (shiïtische) jeugd. Pikant detail is trouwens dat Wikileaks twee weken geleden het bericht naar buiten bracht dat de meeste Saudische oliebronnen de bodem in zicht blijken te hebben.
Kansen
Wat dit allemaal betekent voor ons voortbestaan? Zorgen dat je in ieder geval belegd bent in die asset classes die van deze spanningen met alle mogelijke gevolgen het meest zullen profiteren zoals energie, grondstoffen en edelmetaal. Een toenemend broeierig Midden-Oosten, een failliet monetair systeem in combinatie met een klimaatcrisis op de achtergrond maken dat we in een buitengewoon boeiende tijd leven. Een gewaarschuwd belegger dient nu wel tot drie te tellen!
Robert Broncel

Dit bericht werd geplaatst in oud-vkblog. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s